O czym jest artykuł (czytaj więcej…)
Rok 2026 zapowiada się jako kolejny etap zmian w obciążeniach publicznoprawnych. Składka zdrowotna – kluczowy element kosztów pracy i prowadzenia działalności – pozostaje w centrum debat legislacyjnych i planowania budżetów domowych. W tym artykule, z perspektywy eksperta i dziennikarza biznesowego, przedstawiam aktualny stan prawny, metody wyliczeń, najbardziej prawdopodobne scenariusze na 2026 r. oraz praktyczne wnioski dla przedsiębiorców, pracowników i księgowych. Tekst ma charakter informacyjny, oparty na obowiązujących zasadach i racjonalnych prognozach makroekonomicznych.
Spis treści
- Jak działa składka zdrowotna – stan na dziś
- Składka zdrowotna w 2026 roku – co już wiemy
- Wyliczenia dla pracowników etatowych
- Wyliczenia dla przedsiębiorców – skala podatkowa, liniowy, ryczałt
- Najbardziej prawdopodobne scenariusze na 2026 r.
- Wpływ składki zdrowotnej na budżet domowy i firmowy
- Jak przygotować się finansowo na 2026 rok
- Podsumowanie: na co zwrócić uwagę już teraz
Jak działa składka zdrowotna – stan na dziś
Składka zdrowotna w Polsce jest obowiązkowym świadczeniem finansującym system ochrony zdrowia. Po reformach ostatnich lat jej konstrukcja znacząco się skomplikowała. Dla pracowników etatowych liczona jest procentowo od podstawy wymiaru, którą stanowi wynagrodzenie brutto pomniejszone o składki na ubezpieczenia społeczne. Dla przedsiębiorców zasady różnią się w zależności od formy opodatkowania – skali podatkowej, podatku liniowego lub ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych.
Kluczową zmianą było ograniczenie lub całkowite zniesienie możliwości odliczenia składki zdrowotnej od podatku dochodowego, co realnie podniosło obciążenia fiskalne. To właśnie ten element powoduje, że nawet niewielkie korekty stawki lub podstawy wymiaru mają odczuwalny wpływ na budżety.
Składka zdrowotna w 2026 roku – co już wiemy
Na moment przygotowania tego artykułu nie ma jeszcze ostatecznej ustawy określającej dokładne stawki składki zdrowotnej na 2026 rok. Można jednak oprzeć się na trzech filarach: obowiązujących przepisach, rządowych zapowiedziach oraz prognozach makroekonomicznych (inflacja, wzrost płac, minimalne wynagrodzenie).
Najważniejsze założenie: jeśli nie dojdzie do gruntownej reformy, mechanizm naliczania składki pozostanie podobny, a realny wzrost obciążeń będzie wynikał głównie ze wzrostu podstawy wymiaru – czyli wynagrodzeń i dochodów.
Wyliczenia dla pracowników etatowych
Dla osób zatrudnionych na umowę o pracę składka zdrowotna jest relatywnie najbardziej przewidywalna. Jej wysokość zależy bezpośrednio od pensji. W 2026 roku można spodziewać się:
- wzrostu składki nominalnej wraz ze wzrostem wynagrodzeń,
- braku możliwości „optymalizacji” poza negocjacją formy wynagrodzenia,
- większego udziału składki zdrowotnej w całkowitym koszcie pracy.
Dla pracownika oznacza to niższą kwotę netto „na rękę” w porównaniu do sytuacji sprzed reform, nawet jeśli pensja brutto rośnie.
Wyliczenia dla przedsiębiorców – skala podatkowa, liniowy, ryczałt
Przedsiębiorcy pozostają grupą najbardziej wrażliwą na zmiany składki zdrowotnej. W 2026 r. kluczowe będą:
- wysokość minimalnej podstawy wymiaru,
- ewentualne limity maksymalne,
- utrzymanie lub likwidacja częściowych odliczeń.
Przy skali podatkowej składka zależy od dochodu, co oznacza zmienność i trudność w planowaniu. Podatek liniowy nadal wiąże składkę z dochodem, natomiast ryczałt – z poziomem przychodów. W każdym wariancie wzrost gospodarczy i inflacja przekładają się na wyższe realne obciążenia.
Najbardziej prawdopodobne scenariusze na 2026 r.
Można wyróżnić trzy realistyczne scenariusze:
- Scenariusz bazowy – brak istotnych zmian legislacyjnych, wzrost składki wynikający z wyższych dochodów.
- Scenariusz korekcyjny – kosmetyczne ulgi lub zmiana progów, bez powrotu do pełnego odliczenia.
- Scenariusz reformy – głębsza przebudowa systemu, np. częściowe powiązanie składki z podatkiem lub wprowadzenie limitu maksymalnego.
Z perspektywy planowania finansowego najbardziej rozsądne jest przygotowanie się na scenariusz bazowy.
Wpływ składki zdrowotnej na budżet domowy i firmowy
Dla gospodarstw domowych składka zdrowotna w 2026 roku będzie jednym z kluczowych czynników wpływających na realną siłę nabywczą. Dla firm – elementem kosztowym, który trzeba uwzględnić w cenach, wynagrodzeniach i marżach. W praktyce oznacza to:
- mniejszą elastyczność budżetów,
- konieczność dokładniejszego planowania cash flow,
- większą rolę doradztwa podatkowego.
Jak przygotować się finansowo na 2026 rok
Najlepszą strategią jest konserwatywne planowanie. Warto:
- symulować kilka wariantów dochodów i składki,
- odkładać rezerwy na wzrost obciążeń,
- śledzić projekty ustaw i konsultować się z księgowym lub doradcą podatkowym.
Im wcześniej uwzględnisz potencjalny wzrost składki zdrowotnej, tym mniejsze ryzyko negatywnego zaskoczenia.
Podsumowanie: na co zwrócić uwagę już teraz
Składka zdrowotna w 2026 roku najprawdopodobniej będzie wyższa nominalnie, nawet bez zmian stawek. Kluczowe są mechanizmy jej naliczania i brak pełnego odliczenia od podatku. Dla pracowników oznacza to presję na wynagrodzenia netto, dla przedsiębiorców – konieczność jeszcze dokładniejszego planowania finansowego. Już dziś warto włączyć ten temat do swoich prognoz budżetowych i strategii biznesowych.